Dorëzimi i Donbasit, një udhëkryq i vështirë për Ukrainën

Pasi Presidenti amerikan Donald Trump përmendi “shkëmbime territoresh” si kusht për paqen me Rusinë, duket se plani i tij i mundshëm fokusohet në dorëzimin e rajoneve lindore të Ukrainës, Donetsk dhe Luhansk, në këmbim të një armëpushimi.

Ky propozim, i diskutuar fillimisht me Presidentin rus Vladimir Putin në një samit të fundit në Alaskë, ka krijuar konfuzion dhe pakënaqësi të thellë në Ukrainë.

Ndërsa Presidenti Volodymyr Zelensky përgatitet të udhëtojë për në Uashington për të takuar Trumpin, ky propozim vendos udhëheqjen ukrainase përballë një zgjedhjeje tragjike: të vazhdojë luftën për territorin apo të dorëzojë një pjesë të konsiderueshme të vendit për të ndaluar humbjen e jetëve.

Implikimet tragjike për Donbasin

Donetsku dhe Luhansku, të njohura bashkërisht si Donbas, janë rajone me rëndësi të madhe ekonomike dhe historike. Historianët ukrainas, si Yaroslav Hrytsak, e cilësojnë dorëzimin e tyre si një “tragjedi”, duke theksuar se këto rajone kanë luajtur një rol kyç në formimin e identitetit ukrainas. Përveç kësaj, mijëra banorë janë larguar ose janë nën pushtimin rus që nga fillimi i agresionit në vitin 2014, dhe një marrëveshje e tillë do të parandalonte kthimin e tyre.

Një kapelan ushtarak nga Sloviansku, Andriy Borylo, shprehu ndjenjën e braktisjes që po përjetojnë banorët e vijës së frontit. “Nuk e di sa forcë kemi për të duruar. Dikush duhet të na mbrojë. Por kush?” tha ai.

Ai e shikon propozimin si një tradhti ndaj popullit ukrainas, duke theksuar se Rusia po “merr gjithçka”.

Dilema mes territorit dhe jetëve njerëzore

Edhe pse sondazhet e opinionit tregojnë se rreth 75% e ukrainasve kundërshtojnë dorëzimin e territorit, lodhja nga lufta është e pranishme. Yevhen Tkachov, një punonjës i ekipeve të shpëtimit, shprehu një pikëpamje tjetër, duke thënë se jeta është më e rëndësishme se territori. “Nuk jam gati të jap dhjetëra mijëra jetë për disa mijëra kilometra katrorë,” tha ai. Kjo dilemë vendos Presidentin Zelensky në një situatë tepër të vështirë, me deputetin Volodmyr Ariev që e përshkruan situatën si “një udhëkryq pa asnjë rrugë të mirë përpara tij”.

E megjithatë, një dorëzim i tillë formal i territorit kërkon miratimin e parlamentit dhe një referendum, procedura që nuk janë të qarta në kushtetutën e vendit. Kjo e bën zbatimin e një marrëveshjeje të tillë shumë të ndërlikuar.

Pavarësisht kësaj pasigurie, një rreze shprese mbetet: Trump duket se ka ndryshuar qëndrimin e tij mbi garancitë e sigurisë, duke sugjeruar se ai është i gatshëm t’i bashkohet Evropës në mbrojtjen ushtarake të Ukrainës nga sulmet e ardhshme ruse.

Për ukrainasit, garancitë e sigurisë janë një pjesë thelbësore e çdo marrëveshjeje të mundshme, dhe për shumë, një paqe pa garanci konkrete, si stacionimi i forcave ndërkombëtare, është e papranueshme. /rtsh/