IKD: Legjislatura e 9-të po shënon nivelin më të lartë të parregullsive kushtetuese – zgjidhja, një marrëveshje politike dhe qeveri teknike

Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) ka publikuar një reagim të ashpër ndaj zhvillimeve të fundit në Kuvend, duke vlerësuar se legjislatura e 9-të po regjistron nivelin më të lartë të parregullsive kushtetuese, devijimeve procedurale dhe shkeljeve parlamentare në historinë e Republikës së Kosovës.

Sipas IKD-së, vetëm një marrëveshje politike ndërmjet partive parlamentare dhe krijimi i një qeverie teknike mund të rikthejnë funksionalitetin institucional, rregullsinë procedurale dhe respektimin e Kushtetutës.

Në komunikatën e publikuar, IKD ka kritikuar thirrjen e një seance të jashtëzakonshme para seancës për zgjedhjen e Qeverisë, duke theksuar se disa pika të rendit të ditës janë proceduar “në kundërshtim të plotë me Kushtetutën, praktikën parlamentare dhe një sërë ligjesh përkatëse”.

Kritika për formimin e komisioneve pa u votuar Qeveria

Instituti e cilëson “cenim të rëndë të demokracisë parlamentare” përpjekjen për formimin e komisioneve parlamentare pa qenë fillimisht e votuar Qeveria. IKD thekson se një veprim i tillë shkel procedurat e detyrueshme:

fillimisht Kryesia duhet të përcaktojë strukturën e komisioneve,

të marrë propozimet nga grupet parlamentare,

të përgatisë dokumentin final,

dhe vetëm më pas ta dërgojë në seancë plenare për miratim.

Sipas IKD-së, procesi aktual është zhvilluar në mënyrë tërësisht arbitrare.

Instituti shton se komisionet parlamentare formohen vetëm pasi të jetë votuar Qeveria, në mënyrë që të dihet qartë ndarja midis pozitës dhe opozitës. Kjo vlen sidomos për dy komisionet kryesore mbikëqyrëse – atë të AKI-së dhe të Financave Publike – të cilat me ligj i takojnë opozitës. IKD thekson se aktualisht nuk dihet saktësisht se cili subjekt do ta ketë statusin opozitar, duke e bërë të pamundur formimin ligjor të këtyre komisioneve.

IKD kërkon takim urgjent për qeveri teknike

Në situatën që e përshkruan si krizë institucionale dhe shkelje serioze të rendit kushtetues, IKD kërkon një ndërhyrje të menjëhershme politike.

Instituti i bën thirrje mandatarit për formimin e Qeverisë, Glauk Konjufca, që para seancës së sotme të orës 14:00 të thërrasë një takim me të gjithë kryetarët e partive parlamentare. Qëllimi i këtij takimi, sipas IKD-së, duhet të jetë arritja e një marrëveshjeje për formimin e një qeverie teknike.

Kjo qeveri, sipas institutit, duhet të adresojë çështjet urgjente të administrimit shtetëror, përfshirë:

miratimin e ndarjeve buxhetore për vitin 2026,

buxhetin për RTK,

alokimin e buxhetit për komunat Prishtinë, Gjilan dhe Zubin Potok,

si dhe zgjidhjen e të gjitha çështjeve të tjera të pazgjidhura që kërkojnë funksionim të plotë institucional.

Paralajmërimi i IKD-së

“Vetëm një marrëveshje politike dhe konstituimi i një qeverie teknike mund të rikthejnë rregullsinë procedurale, legjitimitetin e institucioneve dhe respektimin e Kushtetutës”, thuhet në fund të reagimit.

IKD paralajmëron se, nëse nuk ndërmerret një hap i tillë, devijimet aktuale do të shkaktojnë “dëm të parikuperueshëm për rendin kushtetues, demokracinë parlamentare dhe sundimin e ligjit” në vend.