Tensione të reja SHBA-Iran, Trump refuzon planin iranian për paqe: Krejtësisht i papranueshëm

Presidenti amerikan Donald Trump ka hedhur poshtë kundërpropozimin e Iranit ndaj planit amerikan për paqe, duke e cilësuar atë si “krejtësisht të papranueshëm”, ndërsa armëpushimi njëmujor në rajon po shfaq shenja të qarta dobësimi mes sulmeve me dronë dhe paralajmërimeve për përshkallëzim të ri ushtarak.

Kundërpropozimi iranian iu dorëzua Uashingtonit përmes ndërmjetësve pakistanezë dhe, sipas agjencisë gjysmëzyrtare iraniane Tasnim, kërkonte heqjen e sanksioneve amerikane, përfundimin e bllokadës detare në ngushticën e Hormuzit dhe garanci për ndalimin e çdo sulmi të ri ndaj Iranit.

Plani fillestar amerikan, i paraqitur javën e kaluar, parashikonte një memorandum me 14 pika për rihapjen e ngushticës dhe krijimin e një kuadri negociues mbi programin bërthamor iranian. Sipas raportimeve, SHBA kërkonin pezullimin e pasurimit të uraniumit nga Irani për deri në 20 vjet, transferimin jashtë vendit të rezervave të uraniumit të pasuruar dhe çmontimin e objekteve bërthamore iraniane.

Megjithatë, sipas “Wall Street Journal”, Teherani ka propozuar një moratorium më të shkurtër, eksportimin vetëm të një pjese të rezervave të uraniumit të pasuruar dhe refuzimin e çmontimit të infrastrukturës bërthamore.

“Sapo lexova përgjigjen nga të ashtuquajturit përfaqësues të Iranit. Nuk më pëlqen – krejtësisht e papranueshme”, deklaroi Trump në një reagim publik.

Në një postim të mëhershëm në platformën e tij Truth Social, presidenti amerikan akuzoi Iranin se “ka luajtur lojëra me SHBA-në dhe botën për 47 vjet”, duke shtuar se “Teherani nuk do të qeshë më”.

Ndërkohë, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu paralajmëroi se lufta nuk ka përfunduar për sa kohë Irani vazhdon të mbajë rezerva uraniumi të pasuruar.

“Nuk ka mbaruar, sepse ende ka material bërthamor që duhet të nxirret nga Irani. Ka ende objekte pasurimi që duhet të çmontohen”, deklaroi Netanyahu për emisionin “60 Minutes” të CBS.

Ai shtoi se mënyra më e mirë për neutralizimin e rezervave bërthamore do të ishte hyrja direkte në territorin iranian për sigurimin e materialeve fissile, duke pretenduar se Trump dëshiron “të hyjë atje”.

Nga ana tjetër, vetë Trump u shfaq më pak kategorik mbi çështjen e rezervave të uraniumit të pasuruar shumë (HEU), të cilat ndodhen në objekte të thella nëntokësore në Iranin qendror.

“Po e monitorojmë përmes Forcës Hapësinore. Nëse dikush i afrohet vendit, do ta dimë – dhe do ta hedhim në erë”, deklaroi ai në intervistën për programin “Full Measure”.

Presidenti amerikan paralajmëroi gjithashtu se sulmet ushtarake amerikane mund të rifillojnë në çdo moment.

“Mund të hyjmë përsëri për dy javë dhe të godasim çdo objektiv. Kemi arritur ndoshta 70% të objektivave tona”, tha Trump.

Tensionet janë rritur ndjeshëm edhe në terren. Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Kuvajti raportuan ndërhyrje me dronë në hapësirat e tyre ajrore, ndërsa një sulm me dron shkaktoi zjarr në një anije pranë brigjeve të Katarit. Një tjetër sulm u raportua pranë Erbilit në Irak, në një kamp të lidhur me rebelë kurdë iranianë.

Katari e cilësoi incidentin si një “përshkallëzim serioz”, ndërsa kryeministri Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani paralajmëroi Iranin se përdorimi i ngushticës së Hormuzit si mjet presioni do të thellonte krizën rajonale.

Në të njëjtën kohë, Britania e Madhe dhe Franca po përgatisin një mision shumëkombësh për garantimin e sigurisë detare në ngushticën e Hormuzit pas përfundimit të armiqësive. Ministrat e mbrojtjes të mbi 40 vendeve pritet të mblidhen të martën për të diskutuar planet operative.

Irani ka paralajmëruar Londrën dhe Parisin kundër çdo vendosjeje ushtarake në rajon.

Kriza në Hormuz mbetet një nga çështjet më kritike për ekonominë globale, pasi bllokada dhe tensionet ushtarake kanë ndikuar drejtpërdrejt në tregjet ndërkombëtare të naftës dhe transportit detar.