Nga NATO te Ukraina dhe marrëdhëniet me SHBA, Mbreti Charles fjalim historik në Kongresin amerikan, pikat kyçe

Mbreti Charles ka lartësuar rëndësinë e “marrëdhënies speciale” të Britanisë me SHBA-në në një fjalim para Kongresit amerikan, i cili iu referua rëndësisë së NATO-s, mbrojtjes së Ukrainës dhe krizës klimatike.

Në një fjalim që do të lexohet si një lutje e fshehur drejtuar Donald Trump për t’u rikthyer në aleancat tradicionale evropiane të SHBA-së dhe për të rivendosur rolin e vendit të tij si mbrojtës i vlerave liberale, Charles tha: “Fjalët e Amerikës kanë peshë dhe kuptim, siç kanë pasur që nga pavarësia. Veprimet e këtij kombi të madh kanë edhe më shumë rëndësi.”

Paraqitja e Charles para seancës së përbashkët të Kongresit, fjalimi i parë i tillë mbretëror në 35 vjet u cilësua si pika qendrore e vizitës së tij shtetërore katër-ditore në Shtetet e Bashkuara, ku ai dhe Mbretëresha Camilla po marrin pjesë në festimet për të shënuar 250-vjetorin e pavarësisë.

Charles vlerësoi lidhjen historike midis dy kombeve, duke thënë: “Aleanca që dy kombet tona kanë ndërtuar gjatë shekujve dhe për të cilën ne jemi thellësisht mirënjohës ndaj popullit amerikan është vërtet unike”.

Por në komentet që duket se morën një përgjigje miratuese nga ligjvënësit demokratë, ai vuri në dukje rrënjët e “parimit se pushteti ekzekutiv i nënshtrohet kontrolleve dhe balancave” në një nga dokumentet ligjore themelore të Mbretërisë së Bashkuar, Magna Carta.

Dhe ai kërkoi “vendosmëri të palëkundur” në kauzën e “Ukrainës dhe popullit të saj më të guximshëm” në mënyrë që të “sigurohet një paqe vërtet e drejtë dhe e qëndrueshme”.

Duke folur nga podiumi i Dhomës së Përfaqësuesve para një audience që përfshinte ligjvënës nga të dyja partitë dhe zyrtarë të lartë ushtarakë, ai theksoi gjithashtu rëndësinë e veprimit për krizën klimatike.

Ai iu referua “mrekullive natyrore” të Shteteve të Bashkuara, duke folur për atë që Teddy Roosevelt e quajti “trashëgimia e lavdishme e shkëlqimit të jashtëzakonshëm natyror të kësaj toke, nga e cila është varur gjithmonë një pjesë e madhe e prosperitetit të saj”.

“Megjithatë, edhe pse festojmë bukurinë që na rrethon, brezi ynë duhet të vendosë se si ta adresojë rënien e sistemeve natyrore kritike, e cila kërcënon shumë më tepër sesa harmoninë dhe diversitetin thelbësor të natyrës. Ne e injorojmë me rrezikun tonë faktin se këto sisteme natyrore, me fjalë të tjera, vetë ekonomia e natyrës, sigurojnë themelin për prosperitetin dhe sigurinë tonë kombëtare”.

Ai gjithashtu nënvizoi rëndësinë e tregtisë midis dy kombeve në një kohë kur Trump ka kërcënuar të vendosë tarifa të mëtejshme ndaj Britanisë. “Në total, ne festojmë 430 miliardë dollarët në tregtinë vjetore që vazhdon të rritet, 1.7 trilion dollarë në investime të ndërsjella që nxisin atë inovacion dhe miliona vende pune në të dy anët e Atlantikut të mbështetura në të dy ekonomitë.”

“Nga thellësitë e Atlantikut deri te shkrirja katastrofike e akullnajave të Arktikut, angazhimi dhe ekspertiza e forcave të armatosura të Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të saj qëndrojnë në zemër të NATO-s, të zotuara për mbrojtjen e njëri-tjetrit, duke mbrojtur qytetarët dhe interesat tona, duke i mbajtur amerikanët e veriut dhe evropianët të sigurt nga kundërshtarët tanë të përbashkët”.

Charles gjithashtu mbështeti Aukus, marrëveshjen trepalëshe me Australinë, të cilën ai e quajti “programi më ambicioz i nëndetëseve në histori”.

“Ne nuk i ndërmarrim këto përpjekje të jashtëzakonshme së bashku nga ndjenjat. Ne e bëjmë këtë sepse ato ndërtojnë një rezistencë më të madhe të përbashkët për të ardhmen, duke i bërë kështu qytetarët tanë më të sigurt për brezat që do të vijnë”, tha ai.

Ishte fjalimi i parë i tillë nga një mbretëror britanik që kur Mbretëresha Elizabeth II iu drejtua dhomës në vitin 1991, dhe Charles e përshkroi botën si “më të paqëndrueshme dhe më të rrezikshme” që atëherë, duke e bërë aleancën e kombeve më të rëndësishme se kurrë.

Vërejtjet e Charles u shprehën në terma diplomatikë, dhe ai mbeti i fshehtë në lidhje me dallimet e opinioneve midis SHBA-ve dhe qeverisë së Keir Starmer, të cilat përfshijnë refuzimin e Britanisë për t’u bashkuar me SHBA-të dhe Izraelin në bombardimin e Iranit, dhe ankesat e Trump për politikën tregtare britanike.

Fjalimi pasoi një ceremoni mbërritjeje plot pompozitet në Shtëpinë e Bardhë, në të cilën Trump deklaroi se “Amerikanët nuk kanë miq më të ngushtë se britanikët” mes një parade ushtarake dhe fluturimi të avionëve.

Por si një shenjë e ndjeshmërisë rreth vizitës, mbërritja e mbretit në Shtëpinë e Bardhë u zhvillua privatisht, nga frika e një debati publik midis dy burrave të ngjashëm me atë kur presidenti ukrainas, Volodymyr Zelenskyy, vizitoi vitin e kaluar Shtëpinë e Bardhë.

Në një fjalim më vonë gjatë ditës në një darkë shtetërore luksoze në Shtëpinë e Bardhë të organizuar nga Trump, Charles tha se “sonte jemi këtu për të rinovuar një aleancë të domosdoshme”.

Në të njëjtën ngjarje, Trump u tha të ftuarve të mbledhur se Irani ishte “shuar ushtarakisht”, në komentet e tij të para publike mbi temën e ndjeshme gjatë vizitës mbretërore.

“Charles pajtohet me mua edhe më shumë sesa unë, ne kurrë nuk do ta lejojmë atë kundërshtar të ketë një armë bërthamore”.

Gjatë darkës, mbreti i dhuroi presidentit kambanën nga nëndetësja britanike HMS Trump, e cila u lançua në vitin 1944 gjatë Luftës së Dytë Botërore. “Le të qëndrojë si një dëshmi e historisë së përbashkët dhe e ardhmja e shkëlqyer e kombeve tona. Dhe nëse ndonjëherë keni nevojë të na kontaktoni, epo, na telefononi”, tha mbreti me duartrokitje.

Udhëheqësit e Kongresit e kanë mirëpritur vizitën e mbretit, me udhëheqësin e shumicës republikane në Senat, John Thune, i cili tha në një fjalim të martën në sallën e gjyqit: “Marrëdhënia e veçantë midis dy kombeve tona ka qenë e gjatë dhe e frytshme, dhe mendoj se është e drejtë të thuhet se gjatë historisë së kombit tonë, nuk kemi pasur aleat më të zgjedhur se Britania e Madhe.”

Homologu i tij demokrat, udhëheqësi i pakicës Chuck Schumer, u ndal te disa nga tensionet që janë zhvilluar midis administratës Trump dhe qeverisë së Starmer mbi rolin e SHBA-së në aleancat globale.

“Vizita e Mbretit Charles III duhet të shërbejë si një kujtesë për presidentin e Shteteve të Bashkuara dhe për çdo zyrtar të zgjedhur në këtë vend, miqtë dhe aleatët kanë rëndësi. Dhe mbi të gjitha, për sigurinë e Evropës, NATO ka rëndësi,” tha Schumer.

“E inkurajoj madhërinë e tij që t’i bëjë të qartë presidentit rëndësinë absolute të NATO-s. Shpresoj që ai të jetë në gjendje ta bëjë Trumpin të dëgjojë dhe të kuptojë rreziqet.”

Me Trumpin që kërcënon të shkatërrojë një marrëveshje tregtare që nënshkroi me Starmer dhe të vendosë një “tarifë të madhe” nëse Mbretëria e Bashkuar nuk tërheq një taksë mbi shërbimet dixhitale për kompanitë amerikane, mbreti i quajti lidhjet e gjata tregtare të kombeve “themele të forta mbi të cilat mund të vazhdohet të ndërtohet për breza ende të palindur”.

Ai foli para një Kongresi që kontrollohet nga republikanët, por është thellësisht i ndarë në një sërë çështjesh, ndërsa ligjvënësit presin nëntorin, kur votuesit do të hedhin votat në zgjedhjet e mesit të mandatit që mund t’i rikthejnë demokratët në krye.ll /rtsh/