Iran: Pas ndërprerjes, liria e internetit nuk është kthyer

Pas 88 ditësh ndërprerjeje të internetit në të gjithë vendin, qasja në internet është sërish pjesërisht e mundur në Iran. Shumë shërbime funksionojnë në mënyrë të kufizuar. Komunikimi me botën e jashtme mbetet i vështirë

Pas 88 ditësh, interneti është sërish pjesërishti aksesueshëm në Iran . Të dhënat në kohë reale nga NetBlocks, një organizatë që merret me ndërprerjet e internetit, dhe kompania IT Cloudflare tregojnë një rritje të ndjeshme të trafikut në internet krahasuar me javët e mëparshme.

“Trafiku i internetit mbetet më poshtë niveleve para janarit. Në atë kohë, ai ishte rreth 50 për qind,” shpjegon Amir Rashidi, një ekspert i sigurisë kibernetike, në një intervistë për DW. Rashidi është drejtor i Miaan Group, një organizatë që mbron të drejtat e njeriut, lirinë digjitale dhe drejtësinë sociale në Iran dhe në të gjithë rajonin MENA.

Ai thekson se interneti në Iran është çrregulluar rëndë që nga protestat në të gjithë vendin në janar. Gjatë protestave, qasja në internet ishte shumë e kufizuar, për të frenuar komunikimin midis qytetarëve dhe me botën e jashtme. Pas sulmeve amerikano-izraelite ndaj Iranit më 28 shkurt , Irani përjetoi ndërprerjen më të gjatë të internetit në historinë e tij të re. Autoritetet përmendin arsye sigurie për të justifikuar këtë masë. Kritikët, megjithatë, theksojnë se kjo metodë është përdorur për vite me radhë për të kontrolluar qasjen në informacion dhe komunikim.

“Qëllimi tani duket të jetë mbajtja e internetit në funksion, ndërkohë që manipulohet selektivisht trafiku i të dhënave,” shpjegon Rashidi. “Lidhja të mbetet aktive, por përdorimi normal, i pakufizuar, bëhet i vështirë, në mënyrë që praktikisht asnjë e dhënë të mos dalë nga vendi dhe asnjë informacion për luftën dhe protestat të mos mund të përhapet lirshëm.”

Projekti “Internet profesionist” vazhdon

Të hënën, sipas burimeve iraniane, Presidenti Masud Pezeshkian raportohet se ka urdhëruar rihapjen e qasjes në internetin ndërkombëtar. Më parë, ishte krijuar një njësi krize e udhëhequr nga zëvendëspresidenti i tij i parë, Mohammad Reza Aref, për të reduktuar “polifoninë” dhe kompetencat paralele në politikën e internetit të Iranit.

Në Iran, disa autoritete – përfshirë Këshillin e Sigurisë Kombëtare dhe Këshillin e Lartë të Hapësirës Kibernetike – janë të përfshira në vendimet që lidhen me kontrollin digjital.

Gjatë ndërprerjes së internetit, për shembull, Këshilli i Sigurisë Kombëtare kishte miratuar një plan për t’u lejuar disa grupeve qasje, me pagesë, në atë që njihet si “Internet Pro”. Kjo ofertë synon veçanërisht anëtarët e Dhomës së Tregtisë, start-up-et, kompanitë teknologjike dhe tregtia.

“Politika ‘Internet Pro’ duket se po vazhdon,” thotë Amir Rashidi, një ekspert i sigurisë kibernetike. “Ne dimë që disa grupe vazhdojnë të marrin mesazhe reklamuese dhe informuese që i ftojnë të blejnë paketat përkatëse. ”

Bllokada e internetit ka pasur jo vetëm pasoja sociale, por edhe pasoja të konsiderueshme ekonomike, veçanërisht për bizneset e vogla, ndër të cilat shumë biznese online të udhëhequra nga gratë janë shkatërruar nga kjo bllokadë.

“Shumë gra nga qytete të vogla dhe fshatra shisnin produkte të tilla si fruta të thata, veshje të punuara me dorë ose ushqime në internet,” tha Solmaz Eikder javën e kaluar në një intervistë për DW. Ajo punon për iniciativën kërkimore “Filterban”, e cila fokusohet në censurën e internetit, shtypjen digjitale dhe mbikëqyrjen në Iran. “Këto të ardhura ishin jetike për shumë familje – por tani kjo mundësi atyre u është hequr.”

Mbikqyrja e komunikimeve

Miliona njerëz mbeten të shkëputur nga ekonomia digjitale dhe komunikimet. Aplikacione si WhatsApp, të cilat luajnë një rol të rëndësishëm në komunikim si brenda vendit ashtu edhe jashtë tij, ende nuk funksionojnë, kanë konfirmuar disa burime për DW. “As me lidhje VPN.”

Softueri VPN krijon një lidhje të kriptuar midis një pajisjeje dhe një serveri jashtë vendit, duke lejuar aksesin në internetin e lirë.

Mënyra e vetme e komunikimit që mbetet është – pjesërisht – rrjeti fiks. Përpara se të vendoset lidhja, luhet një mesazh automatik që jep një kod. Vetëm pasi të jepet ky kod, lidhja vendoset. Dyshohet se bisedat po përgjohen në këtë mënyrë.

Edhe në kohë paqeje, interneti në Iran i nënshtrohet censurës së rreptë. Shumë faqe interneti dhe aplikacione janë bllokuar. Për të përdorur platformat e mediave sociale si Instagram, TikTok dhe YouTube, shumica e përdoruesve duhet të mbështeten çdo ditë në shërbime lokale VPN të shtrenjta. /DW/